Mức phạt mới về lao động và BHXH｜Nghị định 283/2026 có hiệu lực từ 10/09/2026

Ngày 10/09/2026, Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội (Nghị định 283/2026/NĐ-CP) đã chính thức có hiệu lực.
Nghị định này thay thế toàn bộ Nghị định 12/2022/NĐ-CP, và thay đổi lớn nhất là lần đầu tiên hành vi “chậm đóng” và “trốn đóng” bảo hiểm xã hội được tách thành hai chế tài riêng biệt.

Bài viết này tập trung vào các nhóm vi phạm mà doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thường gặp trong thực tiễn, tổng hợp mức phạt theo từng hành vi dưới dạng bảng.

Thông tin cơ bản về Nghị định 283/2026

Hạng mục	Nội dung
Số hiệu	Nghị định 283/2026/NĐ-CP
Ngày ban hành	15/07/2026
Ngày có hiệu lực	10/09/2026
Thay thế	Nghị định 12/2022/NĐ-CP (toàn bộ)
Kết cấu	6 Chương, 68 Điều
Phạm vi	Lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Thời hiệu xử phạt

• Vi phạm về lao động, bảo hiểm xã hội: 01 năm (giữ nguyên)
• Vi phạm về người lao động đi làm việc ở nước ngoài: 02 năm (tăng từ 01 năm)

Thay đổi lớn nhất: tách “chậm đóng” và “trốn đóng”

Thay đổi có tác động thực tiễn lớn nhất là việc tách hành vi không đóng bảo hiểm xã hội thành chậm đóng và trốn đóng, áp dụng chế tài khác nhau cho từng hành vi.

Căn cứ phân biệt về nguyên tắc là đã quá 60 ngày kể từ khi cơ quan có thẩm quyền đôn đốc hay chưa. Nếu tiếp tục không đóng sau 60 ngày, hoặc đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn mức quy định, hành vi sẽ bị coi là “trốn đóng” và chịu chế tài nặng hơn.

Phân loại	Điều khoản	Mức phạt (cá nhân)	Mức phạt (tổ chức = 2 lần)
Chậm đóng	Khoản 3 Điều 43	12–15% tổng số tiền chậm đóng (tối đa 75 triệu VND)	tối đa 150 triệu VND
Trốn đóng	Khoản 2 Điều 44	18–20% tổng số tiền trốn đóng (tối đa 75 triệu VND)	tối đa 150 triệu VND

Lưu ý: nếu số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản dưới 400.000 VND thì chỉ bị cảnh cáo, không bị phạt tiền.

Không đăng ký, đăng ký thiếu người tham gia BHXH (Điều 43, 44)

Hành vi thiếu sót trong đăng ký bị xử phạt theo bậc tương ứng với số lượng người lao động. Điều khoản áp dụng phụ thuộc vào việc đang trong 60 ngày hay đã quá 60 ngày kể từ khi bị đôn đốc.

Số người lao động	Trong 60 ngày (Điều 43 / cá nhân)	Quá 60 ngày (Điều 44 / cá nhân)	Tổ chức (2 lần)
Dưới 10 người	5–10 triệu VND	6–12 triệu VND	12–24 triệu VND
10–50 người	10–15 triệu VND	–	20–30 triệu VND
50–100 người	15–20 triệu VND	–	30–40 triệu VND
Từ 1.000 người	60–75 triệu VND	70–75 triệu VND	140–150 triệu VND

Chế tài về bảo hiểm thất nghiệp (Điều 45, 46)

Hành vi vi phạm	Điều khoản	Mức phạt (cá nhân)	Mức phạt (tổ chức)
Đăng ký chậm, đăng ký thiếu	Khoản 2 Điều 45	500.000–35 triệu VND	1–70 triệu VND
Chậm đóng	Khoản 3 Điều 45	12–15% số tiền chậm đóng (tối đa 75 triệu VND)	tối đa 150 triệu VND
Trốn đăng ký	Khoản 1 Điều 46	1–40 triệu VND	2–80 triệu VND
Trốn đóng	Khoản 2 Điều 46	18–20% số tiền trốn đóng (tối đa 75 triệu VND)	tối đa 150 triệu VND

Nghĩa vụ đăng ký thông tin lao động (Điều 12, quy định mới)

Từ ngày 01/07/2026, việc đăng ký thông tin lao động phải thực hiện đồng thời với thủ tục tham gia bảo hiểm xã hội. Nghị định 283 bổ sung chế tài cho hành vi không thực hiện.

Hành vi vi phạm	Mức phạt (cá nhân)	Mức phạt (tổ chức = 2 lần)
Người lao động không cung cấp hoặc cung cấp thiếu thông tin	1–2 triệu VND	– (áp dụng cho người lao động)
Người sử dụng lao động không đăng ký (1–50 người)	5–10 triệu VND	10–20 triệu VND
Người sử dụng lao động không đăng ký (51–100 người)	10–15 triệu VND	20–30 triệu VND
Người sử dụng lao động không đăng ký (từ 101 người)	15–20 triệu VND	30–40 triệu VND

Một số chế tài quan trọng khác

Hành vi vi phạm	Điều khoản	Mức phạt (cá nhân)	Mức phạt (tổ chức)
Làm giả, sửa chữa hồ sơ giấy phép lao động	Khoản 4 Điều 13	40–60 triệu VND	80–120 triệu VND
Trù dập, trả thù người tham gia đình công	Khoản 3 Điều 30	5–10 triệu VND	10–20 triệu VND
Cấp kết quả huấn luyện an toàn không đúng thực tế	Điểm c khoản 2 Điều 36	–	30–50 triệu VND
Huấn luyện an toàn trong thời gian bị đình chỉ hoặc ngoài phạm vi	Điểm d khoản 2 Điều 36	–	120–140 triệu VND

Hành vi có thể bị chuyển hồ sơ xử lý hình sự (Điều 4, quy định mới)

Nghị định 12/2022 không có quy định tương tự. Các hành vi sau không chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà có thể bị chuyển sang trình tự tố tụng hình sự.

Đặc biệt, vấn đề xử lý dữ liệu người lao động có liên hệ với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/01/2026. Doanh nghiệp đang chia sẻ dữ liệu nhân sự với công ty mẹ hoặc công ty liên kết cần rà soát lại quy định nội bộ về xử lý dữ liệu.

Ba thay đổi về thủ tục cần nắm

1. Hộ kinh doanh bị xử phạt như cá nhân (khoản 3 Điều 7)

Nghị định quy định rõ hành vi vi phạm của hộ kinh doanh, hộ gia đình bị xử phạt như đối với cá nhân, không phải tổ chức — nghĩa là mức phạt không nhân đôi.

2. Xử lý nhiều hành vi và tình tiết tăng nặng (khoản 4 Điều 7)

Về nguyên tắc, mỗi hành vi bị xử phạt riêng. Tuy nhiên, nếu hành vi chậm đóng/trốn đóng kinh phí công đoàn, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp xảy ra ở các thời điểm khác nhau mà chưa bị xử lý và còn thời hiệu, thì chỉ xử phạt một lần và áp dụng tình tiết tăng nặng.

3. Gửi văn bản xử phạt bằng phương thức điện tử (Điều 6)

Thông báo vi phạm và quyết định xử phạt có thể được gửi qua các kênh sau. Nếu chỉ chờ thư giấy, doanh nghiệp có nguy cơ phản hồi chậm trễ.

• Thư điện tử (email)
• Ứng dụng định danh điện tử (mức độ 2 trở lên)
• Tin nhắn SMS đến số điện thoại đã đăng ký
• Cổng dịch vụ công của từng lĩnh vực

Những điểm cần rà soát ngay

Đặc biệt, việc kê khai thấp tiền lương làm căn cứ đóng rất phổ biến do doanh nghiệp hiểu nhầm rằng “phụ cấp không thuộc căn cứ đóng” và duy trì trong thời gian dài, nên số tiền truy thu hồi tố thường rất lớn.
Theo Nghị định 283, hành vi này được xếp vào “trốn đóng” (18–20%) chứ không phải “chậm đóng” (12–15%).

👉 Về cách xác định căn cứ đóng, vui lòng tham khảo “ Phụ cấp tại Việt Nam và cách xử lý về thuế & bảo hiểm xã hội ”.

Kết luận

Nghị định 283/2026 có hiệu lực từ ngày 10/09/2026, phân biệt rõ chậm đóng (12–15%) và trốn đóng (18–20%) bảo hiểm xã hội.
Mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức ghi trong Nghị định, cộng thêm khoản nộp thêm 0,03%/ngày, nên chi phí của việc để nợ đọng kéo dài đã tăng đáng kể so với trước.

Cách chắc chắn nhất để hạn chế rủi ro là nắm chính xác căn cứ đóng và danh sách người tham gia hằng tháng, đồng thời đưa việc đóng đúng hạn thành quy trình cố định.
EST giúp doanh nghiệp tự động tính căn cứ đóng bảo hiểm xã hội và quản lý tập trung danh sách người tham gia, phòng tránh sai sót kê khai và tính toán do thao tác thủ công.

👉 Vui lòng tham khảo thêm “ Tiêu chí tham gia và cách tính bảo hiểm xã hội ” và “ Cơ chế khấu trừ (SI / HI / UI / PIT) ”.

※ Bài viết này tổng hợp các chế tài chính của Nghị định 283/2026/NĐ-CP theo góc nhìn thực tiễn. Đối với việc áp dụng cho từng trường hợp cụ thể, vui lòng đối chiếu với văn bản gốc và tham vấn chuyên gia.