Cơ chế và các bước tính Thuế Thu nhập Cá nhân (PIT) tại Việt Nam – Giải thích dễ hiểu về các khoản khấu trừ và thuế suất

Đối với các doanh nghiệp Nhật Bản đang vận hành chi nhánh tại Việt Nam, thuế thu nhập cá nhân (PIT: Personal Income Tax) là một chế độ cần hiểu rõ, song song với việc tính lương.
Cách áp dụng mức đóng bảo hiểm xã hội, các loại phụ cấp và khấu trừ người phụ thuộc có thể làm thay đổi đáng kể số thuế phải nộp, vì vậy hiểu sai có thể dẫn đến rủi ro về tuân thủ thuế.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu theo góc nhìn thực tiễn, từ cơ chế cơ bản của PIT tại Việt Nam đến cách hiểu về các khoản khấu trừ và các bước tính.

Thuế thu nhập cá nhân (PIT) tại Việt Nam là gì?

PIT (Personal Income Tax) là loại thuế đánh trên thu nhập mà cá nhân nhận được.
Tại Việt Nam, thu nhập phát sinh từ lao động như lương, thưởng, phụ cấp… là nhóm thu nhập chịu thuế chủ yếu.

Trong nghiệp vụ tiền lương, PIT được tính và khấu trừ như khấu trừ tại nguồn theo tháng, sau đó doanh nghiệp nộp cho cơ quan thuế.

Các loại thu nhập chính chịu PIT

Về nguyên tắc, các khoản thu nhập liên quan đến tiền lương dưới đây thuộc diện chịu PIT.

Ngược lại, đối với các khoản hoàn trả chi phí thực tế hoặc chi trả mang tính phúc lợi, nếu đáp ứng điều kiện thì có trường hợp được xem là không chịu thuế.

Cách hiểu về các khoản khấu trừ khi tính PIT

PIT không được tính bằng cách nhân trực tiếp thu nhập tổng với thuế suất.
Thuế suất được áp dụng trên thu nhập tính thuế sau khi trừ các khoản khấu trừ dưới đây.

① Khấu trừ bảo hiểm xã hội

Các khoản bảo hiểm xã hội do người lao động đóng dưới đây được khấu trừ khi tính PIT.

② Giảm trừ bản thân

Tại Việt Nam, người nộp thuế được áp dụng mức giảm trừ bản thân cố định theo tháng.
Mức giảm trừ hiện hành là 15,5 triệu VND/tháng (186 triệu VND/năm).

③ Giảm trừ người phụ thuộc

Nếu có người phụ thuộc đáp ứng các điều kiện nhất định, có thể áp dụng giảm trừ người phụ thuộc.
Mức giảm trừ hiện hành là 6,2 triệu VND/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

Để được giảm trừ người phụ thuộc, đăng ký trước và quản lý chứng từ là rất quan trọng.

Loại giảm trừ	Quy định cũ (đến 12/2025)	Hiện hành (từ 01/2026)
Giảm trừ bản thân	11.000.000 VND/tháng	15.500.000 VND/tháng
Giảm trừ người phụ thuộc (mỗi người)	4.400.000 VND/tháng	6.200.000 VND/tháng

Các bước tính PIT (quy trình thực tiễn)

Trong nghiệp vụ tính lương, PIT được xác định theo các bước dưới đây.

PIT tại Việt Nam áp dụng biểu thuế lũy tiến, nghĩa là thu nhập càng cao thì thuế suất biên càng cao.

Biểu thuế lũy tiến PIT hiện hành (từ 01/07/2026)

Thuế thu nhập cá nhân (PIT) tại Việt Nam áp dụng biểu thuế lũy tiến trên thu nhập tính thuế.
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, biểu thuế đã được rút gọn từ 7 bậc xuống 5 bậc. Dưới đây là bảng thuế suất hiện hành dựa trên thu nhập tính thuế theo tháng.

Thu nhập tính thuế (theo tháng)	Thuế suất
Đến 10.000.000 VND	5%
10.000.001 – 30.000.000 VND	10%
30.000.001 – 60.000.000 VND	20%
60.000.001 – 100.000.000 VND	30%
Trên 100.000.000 VND	35%

Điều quan trọng là các mức thuế suất này được áp dụng lũy tiến theo từng bậc.
Ví dụ, ngay cả khi thu nhập tính thuế cao, cũng không phải toàn bộ thu nhập đều chịu mức thuế suất cao nhất.

Những thay đổi so với biểu thuế cũ

So với biểu thuế cũ (7 bậc) áp dụng đến ngày 30/06/2026, các thay đổi như sau:

Nội dung	Quy định cũ (đến 30/06/2026)	Hiện hành (từ 01/07/2026)
Số bậc thuế	7 bậc	5 bậc
Thuế suất áp dụng	5 / 10 / 15 / 20 / 25 / 30 / 35%	5 / 10 / 20 / 30 / 35%
Ngưỡng áp dụng thuế suất cao nhất 35%	Trên 80.000.000 VND	Trên 100.000.000 VND

Việc sửa đổi chủ yếu làm giảm gánh nặng thuế đối với nhóm thu nhập trung bình. Đối với người lao động nước ngoài theo hợp đồng lương NET (bảo đảm thu nhập thực nhận), thay đổi này cũng làm giảm chi phí của doanh nghiệp trong tính toán gross-up.

Lưu ý rằng thuế suất áp dụng cho cá nhân không cư trú (có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày trong năm dương lịch) vẫn là 20% cố định trên thu nhập phát sinh tại Việt Nam, không thay đổi sau khi sửa đổi.

Những lưu ý thường gặp trong thực tiễn

Đây là những điểm thường bị cơ quan thuế lưu ý khi kiểm tra, thanh tra.

Mối liên hệ với sửa đổi pháp luật về PIT

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 đã có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
Vui lòng tham khảo thêm bài viết dưới đây để nắm chi tiết nội dung sửa đổi và hướng xử lý thực tiễn.

▶ Bài viết liên quan: Quốc hội Việt Nam thông qua sửa đổi Luật Thuế Thu nhập Cá nhân — Có hiệu lực từ ngày 01/07/2026

Ngoài ra, các nghị định và thông tư hướng dẫn vẫn có thể được ban hành hoặc cập nhật, vì vậy cần tiếp tục theo dõi thông tin mới nhất.

Mối liên hệ với toàn bộ quy trình tính lương

PIT có mối liên hệ chặt chẽ với việc tính lương, tiền làm thêm, phụ cấp và bảo hiểm xã hội.
Thay vì chỉ hiểu từng phần riêng lẻ, điều quan trọng là hệ thống hóa PIT như một phần trong toàn bộ quy trình tính lương.

▶ Bài viết liên quan:
Quy tắc tính lương tại Việt Nam【Hướng dẫn đầy đủ】
Phụ cấp tại Việt Nam và cách xử lý về thuế & bảo hiểm xã hội

Tóm tắt

Thuế thu nhập cá nhân (PIT) tại Việt Nam có thể được xử lý chính xác và phù hợp bằng cách hiểu đúng cơ chế khấu trừ và các bước tính, từ đó tránh tình trạng nộp thiếu hoặc nộp thừa.

Theo sửa đổi có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, biểu thuế hiện gồm 5 bậc, với mức giảm trừ bản thân 15.500.000 VND và giảm trừ người phụ thuộc 6.200.000 VND. Chúng tôi khuyến nghị kiểm tra lại cài đặt trên hệ thống tính lương đã được cập nhật theo các mức mới hay chưa.

Việc quản lý PIT cùng với cấu trúc lương, phụ cấp và bảo hiểm xã hội theo hướng quản lý/vận hành tích hợp là chìa khóa để giảm rủi ro về tuân thủ thuế và lao động.